Την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος ας αναλογιστούμε ότι η μεσογειακή διατροφή και η κατανάλωση ελαιολάδου και ελιάς εκτός όλων των άλλων πλεονεκτημάτων τους, συμβάλλουν και στους στόχους του μετριασμού και της πρόληψης των επιδράσεων της κλιματικής κρίσης.
Η 5η Ιουνίου έχει καθιερωθεί από τον ΟΗΕ ως η Παγκόσμια Ημέρα
Περιβάλλοντος ώστε να αποτελεί μια ημέρα κατανόησης της σημασίας της
προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά και ημέρα ενημέρωσης για τα
περιβαλλοντικά προβλήματα και περισυλλογής για αυτά που πρέπει να
κάνουμε και δεν έχουμε κάνει ή δεν έχουμε δρομολογήσει ακόμα.
Αν και πράγματι τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι πολλά και οι
επιδράσεις τους είναι παρούσες και όλοι έχουμε αντιληφθεί τα αρνητικά
τους αποτελέσματα στη γεωργία και στη χώρα μας, αυτό πρέπει να τονιστεί
περισσότερο είναι ότι μπορούμε να συνεισφέρουμε στην προστασία του
περιβάλλοντος μέσα από τις καθημερινές μας συνήθειες ακολουθώντας της
μεσογειακή διατροφή και επίσης ότι το κύριο συστατικό της που είναι το
ελαιόλαδο, στη χώρα μας παράγεται σε μεγάλο βαθμό με φιλοπεριβαλλοντικό
τρόπο.
Η μεσογειακή διατροφή αναγνωρίζεται διεθνώς ως ένα πρότυπο βιώσιμης
διατροφής με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, πλούσια σε φυτικά τρόφιμα
και φτωχή σε κόκκινο κρέας, αποδεικνύεται όχι μόνο ευεργετική για την
υγεία αλλά και εξαιρετικά φιλική προς το περιβάλλον. Με την προτίμηση σε
τοπικά και εποχιακά προϊόντα, μειώνει τις εκπομπές διοξειδίου του
άνθρακα και περιορίζει τη σπατάλη φυσικών πόρων.
Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO),
η μεσογειακή διατροφή έχει χαμηλότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον όσον
αφορά τη χρήση εδάφους, νερού και ενέργειας, σε σύγκριση με άλλες
διατροφικές συνήθειες . Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι η υιοθέτηση της
μεσογειακής διατροφής μπορεί να μειώσει σημαντικά τις εκπομπές αερίων
του θερμοκηπίου, τη χρήση γης και την κατανάλωση ενέργειας. Για
παράδειγμα, σε ισπανικές πόλεις, η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής
συνέβαλε σε μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 72%, της
χρήσης γης κατά 58%, της κατανάλωσης ενέργειας κατά 52% και της
κατανάλωσης νερού κατά 33% .
Μάλιστα και σχετικά με τα κύρια συστατικά της μεσογειακής διατροφής που
είναι το ελαιόλαδο και οι ελιές, επισημαίνεται ότι και η ελαιοκομία
συνεισφέρει στην προστασία του περιβάλλοντος, ειδικά όταν εφαρμόζεται με
περιβαλλοντικά υπεύθυνο τρόπο (π.χ. βιολογική καλλιέργεια,
αγροοικολογικές πρακτικές), και δεν είναι μόνο μια παραγωγική γεωργική
δραστηριότητα, αλλά και ένας παράγοντας ενίσχυσης της οικολογικής
ισορροπίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Οι ελαιώνες λειτουργούν ως
φυσικές “δεξαμενές άνθρακα”, το πυκνό ριζικό σύστημα των ελαιόδεντρων
συγκρατεί το χώμα, μειώνοντας τον κίνδυνο διάβρωσης, ενώ οι ελαιώνες που
καλλιεργούνται με φυσικές ή βιολογικές μεθόδους μπορούν να φιλοξενούν
πλούσια χλωρίδα και πανίδα (έντομα, πουλιά, μικροοργανισμούς),
ενισχύοντας τη βιοποικιλότητα της περιοχής.
Λαμβάνοντας υπόψη την τεράστια έκταση που καταλαμβάνουν οι ελαιώνες στη
χώρα μας (περίπου 15% της καλλιεργήσιμης έκτασης), ο τρόπος
αντιμετώπισης των εντόμων της ελιάς προφανώς επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό
τη βιοποικιλότητα και τις φυσικές διεργασίες των αγρο-οικοσυστημάτων
σχεδόν σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβάνοντας προστατευόμενες,
αγροτουριστικές και περιαστικές περιοχές. Στην Ελλάδα η εφαρμογή του
Εθνικού Προγράμματος Δακοκτονίας σε όλες τις ελαιοκομικές περιοχές
αποτελεί μια φιλοπεριβαλλοντική μέθοδο αντιμετώπισης του δάκου που
γίνεται με τη χρήση του δολωματικού από εδάφους ψεκασμού που αφήνει πολύ
μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σύγκριση με τους ψεκασμούς κάλυψης,
ενώ είναι αποτελεσματική και εξασφαλίζει υψηλής ποιότητας ελαιόλαδα. Η
αντιμετώπιση του δάκου δεν γίνεται σε άλλη ελαιοπαραγωγό χώρα με σύστημα
που να οργανώνεται κεντρικά αλλά βασίζεται στις επιλογές του κάθε
παραγωγού με ότι μπορεί να σημαίνει αυτό για το περιβάλλον και την
ποιότητα του τελικού προϊόντος. Για το λόγο αυτό και με την ευκαιρία της
Ημέρας Περιβάλλοντος θα πρέπει να γίνει περισσότερο γνωστή αυτή η
ξεχωριστή φιλοπεριβαλλοντική διάσταση στην παραγωγή του ελληνικού
ελαιολάδου. Συμπερασματικά, την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος ας
αναλογιστούμε ότι η μεσογειακή διατροφή και η κατανάλωση ελαιολάδου και
ελιάς εκτός όλων των άλλων πλεονεκτημάτων τους, συμβάλλουν και στους
στόχους του μετριασμού και της πρόληψης των επιδράσεων της κλιματικής
κρίσης.
Ανακοίνωση της Επιστημονικής Εταιρείας Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας – 4Ε