Από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο: Ποιο νομοθετικό πλαίσιο εφαρμόζουν Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία;

Από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο: Ποιο νομοθετικό πλαίσιο εφαρμόζουν Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία;

Αφήστε ένα Σχόλιο / Επιστήμη & Τεχνολογία / Συγγραφέας /

Η θέσπιση των νόμων και των κανονισμών, δηλαδή το νομοθετικό πλαίσιο, αποτελεί τη βάση και την προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος. Παρατηρείται όμως το εξής παράδοξο: στον πρωτογενή τομέα, το νομοθετικό πλαίσιο είναι συχνά ελλιπές, ανεπαρκές και ορισμένες φορές ουτοπικό. Οι νόμοι μετατίθενται για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, τα πακέτα στήριξης αγροτών και κτηνοτρόφων αλλάζουν ανάλογα με την πολιτική ατζέντα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, σχεδιάζει την νέα ΚΑΠ με «Όραμά της για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα ».

Σε ορισμένα ζητήματα, ένα εξ αυτών και η παράδοση στο ελαιοτριβείο, η Ε.Ε. νομοθετεί εκ του αποτελέσματος. Ορίζει ότι για να χαρακτηριστεί ένα λάδι «Έξτρα Παρθένο», η οξύτητά του πρέπει να είναι ≤ 0,8% και να μην έχει οργανοληπτικά ελαττώματα. Με δεδομένο, ότι η παραμονή της ελιάς στα σακιά πέρα των 24-48 ωρών προκαλεί ζυμώσεις που καταστρέφουν αυτά τα όρια, ο χρόνος μεταφοράς καθίσταται έμμεσα υποχρεωτικός από την ευρωπαϊκή αγορά και τις προδιαγραφές που αυτή θέτει. 

Ιταλία: ένας νόμος εν αναμονή της εφαρμογής
Όπως είδαμε και σε προηγούμενο άρθρο, η γειτονική μας χώρα ανέβαλε -για δεύτερη φορά- με το διάταγμα της 16ης Σεπτεμβρίου 2026, σύμφωνα με τον ιταλικό Τύπο, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες συμμόρφωσης και τον μεγάλο όγκο ελαιολάδου που παρέμενε αποθηκευμένος στα ελαιοτριβεία στην αρχή της περιόδου 2026/27.Η ένωση ελαιοτριβέων AIFO είχε ζητήσει να αυξηθεί το όριο σε τουλάχιστον 24 ώρες, υποστηρίζοντας ότι οι έξι ώρες δυσκολεύουν τις μεταφορές σε μεσαίες και μεγάλες αποστάσεις και περιορίζουν τους πιθανούς αγοραστές για τους παραγωγούς, χωρίς να αμφισβητεί τους στόχους της ποιότητας και της διαφάνειας. Η Coldiretti στηρίζει την ιχνηλασιμότητα και είχε δηλώσει την περασμένη χρονιά ότι είναι ανοιχτή σε τεχνική συζήτηση για τον αριθμό των ωρών.

Ελλάδα: οδηγοί ορθών πρακτικών και ΠΟΠ δείχνουν μια κατεύθυνση
Για την ελληνική νομοθεσία, δεν βρέθηκε ένας ενιαίος νόμος που να ορίζει μέγιστο χρόνο ανάμεσα στη συγκομιδή και την άλεση. Το αυστηρότερο παράδειγμα είναι η περίπτωση της ΠΟΠ «Καλαμάτα». Το έγγραφο τροποποίησης που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ το 2012 ορίζει ότι δεν επιτρέπεται να περάσουν πάνω από 24 ώρες από τη συγκομιδή μέχρι την παραγωγή του λαδιού και απαγορεύει την αποθήκευση των ελιών στον ελαιώνα. Ο καρπός μεταφέρεται και αλέθεται μέσα σε 24 ώρες, με αποθήκευση μακριά από το φως και πάνω σε παλέτες. Δημοσιεύματα του 2015 ανέφεραν ότι η νέα προδιαγραφή μείωνε το προηγούμενο όριο από τρεις ημέρες σε 24 ώρες, με στόχο χαμηλότερη οξύτητα. Στην ποικιλία ΠΟΠ «Σητεία Λασιθίου Κρήτης», η προδιαγραφή του υπουργείου ορίζει ότι ο καρπός αλέθεται το αργότερο 48 ώρες μετά τη συγκομιδή και απαγορεύει τα πλαστικά σακιά. Τα ελαιουργεία τηρούν αρχεία εισροών με την ημερομηνία εισόδου του καρπού, τα στοιχεία του παραγωγού και την ποσότητα, και ο έλεγχος γίνεται από τον φορέα πιστοποίησης. Στα στοιχεία που καταγράφονται δεν αναφέρεται ώρα ή ημερομηνία συγκομιδής.

Ο οδηγός «Κανόνες εμπορίας και επισήμανσης ελαιολάδου» της ΕΦΕΤ (2026) αναφέρει ότι, για να διατηρηθεί η ποιότητα του εξαιρετικού παρθένου, οι ελιές πρέπει να μεταποιούνται εντός 24 ωρών. Ζητά επίσης μεταφορά σε διάτρητα πλαστικά κιβώτια ύψους έως 40 εκατοστά και παραμονή στο ελαιοτριβείο έως μία ημέρα. Οι οδηγίες περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο «Ορθές πρακτικές» χωρίς ωστόσο το κείμενο να διευκρινίζει αν είναι δεσμευτικές.

Ισπανία: νόμος για την ιχνηλασιμότητα, όρια μέσα από τις ΠΟΠ
Το βασικό εθνικό κείμενο της χώρας είναι το βασιλικό διάταγμα 760/2021, το οποίο ρυθμίζει την ιχνηλασιμότητα: υποχρεωτικά μητρώα με καταχωρίσεις σε πραγματικό χρόνο και, στα κέντρα αγοράς ελιών και στα ελαιοτριβεία, καταγραφή του αγροτεμαχίου και του πολυγώνου προέλευσης και του ιδιοκτήτη του καρπού. Στο κείμενο δεν αναφέρεται μέγιστος χρόνος αναμονής για τον καρπό. Το μοναδικό χρονικό όριο αφορά την ελαιοζύμη: 12 ώρες παραμονής σε ενδιάμεσο χώρο σε συνεχή διαδικασία, μέσα στην ίδια μονάδα.

Τα όρια για τον καρπό βρίσκονται και στις ΠΟΠ, όπως και στην χώρα μας. Στην ΠΟΠ «Les Garrigues» η άλεση γίνεται σε εγγεγραμμένα ελαιοτριβεία, το πολύ 72 ώρες από τη συγκομιδή. Στην ΠΟΠ «Aceite del Bajo Aragón» ο χρόνος ανάμεσα στη συγκομιδή και την εξαγωγή του λαδιού δεν ξεπερνά τις 48 ώρες.

Πορτογαλία: 48 ώρες σε ποικιλίες ΠΟΠ
Ούτε στην Πορτογαλία εντοπίστηκε γενικός εθνικός κανόνας. Στην προδιαγραφή της ΠΟΠ «Azeite do Alentejo Interior», ο χρόνος ανάμεσα στη συγκομιδή και την άλεση δεν ξεπερνά τις 48 ώρες και ο καρπός του δέντρου διαχωρίζεται από τον καρπό του εδάφους. Στα «Azeites do Norte Alentejano» οι ελιές δεν επιτρέπεται να παραμείνουν στο ελαιοτριβείο πάνω από 48 ώρες, ενώ απαγορεύονται η αποθήκευση από τους παραγωγούς και η χρήση ελιών από το έδαφος. Στο «Azeite de Moura» η άλεση γίνεται έως 48 ώρες μετά τη συγκομιδή και η αποθήκευση μετά το πλύσιμο δεν ξεπερνά τις 24 ώρες.

Συμπερασματικά
To νομοθετικό πλαίσιο και στις τέσσερις χώρες της Μεσογείου που χαρακτηρίζονται ως ελαιοπαραγωγικές φαίνεται να μην επαρκεί για να δεσμεύσει τους παραγωγούς και τους εμπόρους να επισπεύσουν τον χρόνο μεταφοράς από τον ελαιώνα στο ελαιοτριβείο. Ο νόμος, θα πρέπει να εξυπηρετεί και να διευκολύνει όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και να λειτουργεί προς όφελος αυτών. Ας μην ξεχνάμε ότι, ελαιοπαραγωγοί, έμποροι, μεταπωλητές και τελικοί καταναλωτές, έχουν έναν κοινό παρανομαστή: το ποιοτικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο.

Πηγές:

Book A Call
Book A Call